... ...
top of page

Co to jest refleksja? "Chwila refleksji"

Zaktualizowano: 9 cze 2023

Refleksja jest przeb艂yskiem m膮dro艣ci. Pojawia si臋 w r贸偶nych momentach 偶ycia, najcz臋艣ciej w chwilach zatrzymania si臋 i zmienia istniej膮ce dotychczas w pod艣wiadomo艣ci cz艂owieka przekonanie. Refleksja jest pocz膮tkiem trwa艂ej zmiany w cz艂owieku, wynikaj膮cej z g艂臋bszego zrozumienia tego elementu siebie, kt贸ry by艂 przedmiotem refleksji.


Wi臋cej informacji znajdziesz w poni偶szym artykule:





Co oznacza s艂owo 鈥瀝efleksja鈥?


S艂ownik J臋zyka Polskiego PWN podaje cztery definicje s艂owa 鈥瀝efleksja鈥. Pierwsza z nich: 鈥瀏艂臋bsze zastanowienie si臋 nad czym艣, wywo艂ane silnym prze偶yciem鈥 opisuje refleksj臋 jako czynno艣膰 intelektu 鈥 zastanowienie si臋 nad czym艣 鈥 czyli proces my艣lowy, kt贸ry jest 鈥 g艂臋bszy 鈥 ni偶 my艣lenie oparte na skojarzeniach i wnioskowaniu, i pojawia si臋 na skutek 鈥 silnych prze偶y膰, czyli niecodziennych zdarze艅 w 偶yciu cz艂owieka.


Druga definicja refleksji, czyli: 鈥瀖y艣l lub wypowied藕, b臋d膮ca wynikiem takiego zastanowienia si臋鈥 wskazuje, 偶e refleksja jest 鈥 my艣l膮, wypowiedzi膮, czyli efektem (wytworem) zastanowienia si臋 i stanowi jego podsumowanie.


Trzecia definicja: 鈥瀦wr贸cenie si臋 podmiotu my艣l膮cego ku w艂asnej aktywno艣ci鈥, oznaczona skr贸tem filoz 鈥 (filozofia, filozoficzny) wskazuje o czym jest refleksja, czyli czego dotyczy my艣l, kt贸ra zako艅czy艂a proces zastanawiania si臋 wywo艂any silnym prze偶yciem. Przedmiotem refleksji jest cz艂owiek 鈥 podmiot my艣l膮cy 鈥 kt贸ry dokonuje refleksji, a konkretniej, zgodnie z t膮 definicj膮, zachowanie cz艂owieka 鈥 jego aktywno艣膰.


Czwarta definicja, tak偶e oznaczona skr贸tem filoz: 鈥瀋zynnik aktu 艣wiadomo艣ci stanowi膮cy o tym, 偶e spe艂niaj膮c go, uprzytamniamy sobie jego zachodzenie鈥 wskazuje na refleksj臋 jako na moment, w kt贸rym cz艂owiek dokonuje obserwacji siebie, czyli staje si臋 艣wiadomy tego jak my艣li i jak si臋 zachowuje, co stanowi element autodiagnozy. Ponadto, cz艂owiek uzmys艂awia sobie sam fakt istnienia refleksji, kt贸ra jako czynnik aktu 艣wiadomo艣ci mo偶e zaistnie膰 tylko dlatego, 偶e cz艂owiek posiada 艣wiadomo艣膰.


A zatem, ka偶da ze wskazanych powy偶ej definicji s艂owa refleksja, pochodz膮ca ze S艂ownika J臋zyka Polskiego PWN, opisuje refleksj臋 z nieco innej perspektywy, definiuj膮c inne elementy refleksji (czym jest, czego dotyczy, kto jej dokonuje, dlaczego jest) i dopiero ich po艂膮czenie ze sob膮 pozwala wst臋pnie zrozumie膰 czym jest refleksja. Dlaczego tylko 鈥瀢st臋pnie鈥?



Refleksja 鈥 poj臋cie abstrakcyjne


Refleksja, w przeciwie艅stwie do takich wyraz贸w jak 鈥瀌om, kot, przyjaciel, drzewo鈥, jest poj臋ciem abstrakcyjnym, co oznacza, 偶e nie mo偶na jej zdefiniowa膰 poprzez wskazanie przedmiotu, kt贸ry mo偶na by zobaczy膰, dotkn膮膰 lub spostrzec za pomoc膮 zmys艂贸w, jak to jest mo偶liwe w przypadku wskazanych wyraz贸w konkretnych (dom, kot, przyjaciel, drzewo).



Co zrobi膰, by zrozumie膰 poj臋cia abstrakcyjne?


Poj臋cia abstrakcyjne odnosz膮 si臋 do stan贸w, cech, poj臋膰, kt贸re istniej膮 w 艣wiadomo艣ci cz艂owieka jako idee, np. mi艂o艣膰, sen, pomys艂 czy refleksja. By dobrze zrozumie膰 poj臋cie abstrakcyjne niezb臋dne jest poznanie wi臋cej ni偶 jednej definicji danego s艂owa i podj臋cie pr贸by zrozumienia go za pomoc膮 intelektu, czyli zastanowienie si臋 nad znaczeniem wszystkich s艂贸w u偶ytych w danej definicji. W przypadku refleksji ten krok masz ju偶 za sob膮.


Kolejny krok to pr贸ba przywo艂ania z pami臋ci obraz贸w, kt贸re mog艂yby opisa膰 zdarzenie czy stan, na kt贸ry wskazuje definicja poj臋cia abstrakcyjnego. By膰 mo偶e doskonale 鈥瀋zujesz鈥 czym jest refleksja, ale do tej pory nie nazywa艂e艣 w taki spos贸b tego 鈥瀘dczucia przychodz膮cego do Ciebie wraz z negatywn膮 my艣l膮 na temat samego siebie, wskazuj膮c膮 na Twoje zachowanie, o kt贸rym zdecydowa艂e艣 艣wiadomie, 偶e nie b臋dziesz ju偶 powtarza艂鈥 鈥 to przyk艂ad czego mo偶e dotyczy膰 refleksja i kiedy si臋 pojawia.

Je艣li jednak nie masz w swojej pami臋ci do艣wiadcze艅, kt贸re mog艂yby Ci pom贸c w zrozumieniu danego poj臋cia abstrakcyjnego, to mo偶esz poszuka膰 jego definicji w wytworach kultury, tj. wiersze, obrazy czy rze藕by.


Do艣wiadczaj膮c danego wytworu kultury uruchom tzw. sz贸sty zmys艂, czyli intuicj臋, dzi臋ki kt贸rej w Twoim ciele maj膮 szans臋 pojawi膰 si臋 odczucia, czyli odczuwanie danego poj臋cia, kt贸re stanowi dope艂nienie definicji poznanej za pomoc膮 intelektu i tym samym pozwoli Ci w pe艂ni zrozumie膰 co tak naprawd臋 kryje si臋 pod danym s艂owem.


W roku 2020 napisa艂am wiersz pt. 鈥濩hwila refleksji鈥, kt贸ry opisuje czym jest refleksja. We藕 dwa g艂臋bokie oddechy, co pomo偶e Ci zwr贸ci膰 si臋 na chwil臋 ku sobie, by uruchomi膰 intuicj臋 鈥 odczuwanie i powoli przeczytaj poni偶szy tekst.



Co to jest refleksja?


Refleksja jest stanem, w kt贸rym w przestrzeni Twojego spokojnego umys艂u pojawia si臋 odczucie, daj膮ce Ci zrozumienie i materializuj膮ce si臋 w postaci my艣li, kt贸re widzisz jak szare litery na przezroczystym ekranie.


Refleksja cieszy, cho膰 bywa gorzka. Przybywa znik膮d i zostaje z Tob膮 na zawsze, cho膰 ju偶 po chwili, zepchni臋ta do pod艣wiadomo艣ci, stanowi t艂o Twoich kolejnych 偶yciowych do艣wiadcze艅.


Refleksja zmienia wszystko wok贸艂. Jak fala roznosi si臋 w przestrzeni, jak promie艅 s艂o艅ca przenika Tw贸j wewn臋trzny uk艂ad s艂oneczny i daje Ci m膮dro艣膰 偶yciow膮.


Refleksja jest chwil膮, zawieszon膮 mi臋dzy spe艂nianiem marze艅 a nic nie robieniem. Jest jak iskra nad ogniskiem. Bystra, gor膮ca i wolna jak spadaj膮ca gwiazda z perspektywy ziemi.


Chwila refleksji

z cyklu: Rozmowy z intuicj膮.

G贸ry Sto艂owe, 18.10.2020r.



ewa b艂o艅ska na tle g贸r



Moja definicja refleksji


Cz臋sto pos艂uguj臋 si臋 stwierdzeniem, 偶e refleksja jest przeb艂yskiem m膮dro艣ci. Pojawia si臋 w r贸偶nych momentach 偶ycia, najcz臋艣ciej w chwilach zatrzymania si臋 i zmienia istniej膮ce dotychczas w pod艣wiadomo艣ci cz艂owieka przekonanie 鈥 z niezgodnego z prawd膮 na takie, kt贸re dobrze odzwierciedla rzeczywisto艣膰.


W efekcie zmiany przekona艅 refleksja wp艂ywa na dzia艂anie, a wi臋c jest pocz膮tkiem trwa艂ej zmiany w cz艂owieku, wynikaj膮cej z g艂臋bszego zrozumienia tego elementu siebie, kt贸ry by艂 przedmiotem refleksji.




Z mojej perspektywy refleksja rozwija m膮dro艣膰 偶yciow膮. Jest wynikiem podsumowania 偶yciowych do艣wiadcze艅, kt贸re cz艂owiek prze偶ywa w艂a艣nie po to, by nauczy艂y go tego, czego o sobie jeszcze nie wie 鈥 co pozostaje nieu艣wiadomione lub jest b艂臋dnie oceniane (iluzja na temat samego siebie). I dlatego cz臋sto m贸wi臋, 偶e refleksja jest sposobem na rozw贸j 艣wiadomo艣ci.


Dzi臋ki refleksjom odkrywasz i zaczynasz rozumie膰 samego siebie. Dostrzegasz odpowiedzi na pytania, kt贸re wcze艣niej zaprz膮ta艂y Ci g艂ow臋. A dzi臋ki zrozumieniu masz si艂臋 na zmian臋 w Twoim dotychczasowym dzia艂aniu. W wyniku pe艂nego zrozumienia danej kwestii pojawia si臋 w Tobie motywacja i determinacja do wprowadzania w 偶ycie istotnych zmian, b臋d膮cych wynikiem refleksji.



Czym refleksja nie jest? Wniosek a refleksja


Refleksja nie jest wnioskiem, bo nie wynika z analizy. Wnioski to my艣li, kt贸re powstaj膮 w umy艣le w procesie analizy na podstawie zgromadzonych danych. Zazwyczaj ich baz膮 jest do艣wiadczenie lub informacje pozyskane z zewn膮trz (np. przeczytany artyku艂). Wnioski mog膮 dotyczy膰 r贸偶nych kwestii, w tym tak偶e Ciebie i Twojego zachowania.


Refleksja zawsze dotyczy samego siebie. Dzi臋ki refleksji zdajesz sobie spraw臋 z tego jak my艣lisz, w jaki spos贸b dzia艂asz, co robisz, jaki masz wp艂yw na otoczenie, itp. Refleksja p艂ynie z wn臋trza Ciebie, pojawia si臋 w postaci odczu膰, kt贸re Tw贸j umys艂 opisuje i interpretuje s艂owami, by zrozumie膰 tre艣膰 refleksji.


Jak odr贸偶ni膰 wnioski, kt贸re dotycz膮 Ciebie od refleksji? Wnioski dotycz膮ce Ciebie s膮 wynikiem 艣wiadomego procesu my艣lowego, a 藕r贸d艂em refleksji o Tobie jest Twoje 鈥瀢ewn臋trze JA鈥 鈥 Twoja intuicja. By sprawnie odr贸偶nia膰 wnioski na temat siebie od refleksji mo偶na 膰wiczy膰 t臋 umiej臋tno艣膰 鈥 o tym jak to zrobi膰 opowiadam w Programie Rozwoju 艢wiadomo艣ci.





Jak rozpozna膰 czy masz refleksj臋? Przyk艂ady refleksji


鈥濵ie膰 refleksj臋鈥 oznacza do艣wiadczy膰 odczucia, kt贸re dzi臋ki s艂ownej interpretacji w postaci my艣li pozwala dostrzec na temat samego siebie co艣, co wcze艣niej by艂o nieu艣wiadomione.


Poni偶ej podaj臋 przyk艂adowe refleksje:

- nie pami臋tam co m贸wi臋 ludziom b臋d膮c w z艂o艣ci

- zawsze mam ten sam 艣cisk w 偶o艂膮dku, kiedy mam ok艂ama膰 kogo艣 bliskiego

- trac臋 czujno艣膰, kiedy m臋偶czyzna prawi mi komplementy

- moja c贸rka roz艂adowuje stres p艂aczem, tak samo jak ja

- ci膮gle oceniam ludzi po tym co posiadaj膮


Oczywi艣cie, te same s艂owa mog膮 by膰 tak偶e wnioskami. Najcz臋艣ciej kiedy wypowiada je jeden cz艂owiek o zachowaniu tego drugiego. Jednak je艣li skierowane do Ciebie s艂owa na temat Twojego zachowania zinternalizujesz, czyli uwewn臋trznisz 鈥 przyjmiesz za swoje 鈥 i w 艣lad za nimi pojawi si臋 w Tobie odczucie z has艂em 鈥瀟ak, ma racj臋, to prawda鈥, to taki wniosek innego cz艂owieka te偶 ma szasn臋 sta膰 si臋 Twoj膮 osobist膮 refleksj膮.



Co daje refleksja?


Refleksja ma niezwyk艂膮 moc i z ka偶dym rokiem 艣wiadomej praktyki pozostawiania w moim 偶yciu przestrzeni na refleksj臋, coraz bardziej zaskakuje mnie jak odleg艂e s膮 horyzonty jej wp艂ywu na ludzkie 偶ycie.


Ok. 20-tego roku 偶ycia s艂owo to pojawi艂o si臋 w moim 偶yciu na sta艂e. Zacz臋艂am 艣wiadomie 鈥瀖iewa膰 refleksje鈥, kt贸re najcz臋艣ciej pojawia艂y si臋 pod wp艂ywem silnych emocji, a raczej zdarze艅, kt贸re we mnie te emocje wywo艂ywa艂y.


Refleksje traktowa艂am jako narz臋dzie do poprawy jako艣ci mojego 偶ycia. Dzi臋ki nim wiedzia艂am 鈥瀓aka jestem i czego ju偶 nie chc臋鈥 鈥 jaka nie chc臋 by膰, jak nie chc臋 my艣le膰, jak nie chc臋 si臋 zachowywa膰. Dzi艣 wiem, 偶e refleksja jest najlepszym narz臋dziem rozwoju osobistego 鈥 elementem obserwacji siebie, pocz膮tkiem ka偶dej zmiany w cz艂owieku, ko艂em ratunkowym w wielu momentach 偶yciowych i kierunkowskazem 鈥 co zmieni膰, by dalej pod膮偶a膰 we w艂a艣ciwym kierunku.


Dekad臋 p贸藕niej odkry艂am, 偶e refleksja to j臋zyk intuicji. Nasze 鈥瀢ewn臋trze JA鈥 zwraca si臋 do nas za jej pomoc膮. S艂ysz膮c refleksje wiedzia艂am, 偶e mam kontakt ze sob膮 i 偶e warto s艂ucha膰 wewn臋trznego g艂osu, bo to on jest prawd膮 o mnie, kt贸r膮 na co dzie艅 zag艂usza艂am. A id膮c w zgodzie ze sob膮 cz艂owiek staje si臋 o niebo spokojniejszy i szcz臋艣liwszy ni偶 wcze艣niej.


Refleksje, cho膰 zwykle bywaj膮 bolesne, przynosz膮 ulg臋 i spok贸j 鈥 鈥瀓u偶 wiem, czego wcze艣niej nie widzia艂am i teraz mog臋 to zmieni膰鈥. A ka偶da zmiana b臋d膮ca wynikiem refleksji z czasem przynosi lekko艣膰 i wi臋cej rado艣ci 偶ycia.


Jako mentor wiem, 偶e refleksje s膮 藕r贸d艂em m膮dro艣ci 偶yciowej. To takie przeb艂yski m膮dro艣ci, a im wi臋cej ich jest, tym cz艂owiek m膮drzejszy, tym lepiej rozumie otaczaj膮cy go 艣wiat i tym sprawniej potrafi si臋 w nim porusza膰.


M膮dro艣膰 偶yciowa nie jest inteligencj膮. Inteligencja pozwala Ci "zobaczy膰 kropki i po艂膮czy膰 je we wnioski z okre艣lon膮 szybko艣ci膮", ale to dopiero m膮dro艣膰 偶yciowa pozwala Ci "spojrze膰 na kropki i ich po艂膮czenia z wielu perspektyw, z dystansem do Twojej w艂asnej perspektywy 鈥 do tego jak zosta艂e艣 uwarunkowany w przesz艂o艣ci i dostrzec to, co jest najbardziej istotne". Refleksja pozwala cz艂owiekowi wyj艣膰 poza schemat dotychczasowych dzia艂a艅 i napisa膰 scenariusz na nowo.


Refleksja jest fundamentem rozwoju 艣wiadomo艣ci, podstaw膮 integracji osobowo艣ci, 藕r贸d艂em samodzielnego (krytycznego) my艣lenia i pocz膮tkiem kreatywno艣ci. To dzi臋ki niej mo偶emy skutecznie wprowadza膰 w 偶ycie trwa艂e zmiany i dlatego wpisa艂am j膮 w Ko艂o zmiany 鈥 metod臋 4R (relaks, refleksja, rozumienie, reakcja), kt贸r膮 z powodzeniem wykorzystuj臋 ja i moi Mentees w 偶yciu i w biznesie, by poprawia膰 jako艣膰 偶ycia i zwi臋ksza膰 biznesowe przychody.





Tak, refleksja pomaga zwi臋ksza膰 przychody, bo jest pocz膮tkiem trafnych decyzji o zmianach, jakich potrzebujesz, by pchn膮膰 biznes ku rozwojowi we w艂a艣ciwym kierunku i o dwa kroki dalej ni偶 do tej pory.


Refleksje stanowi膮 pocz膮tek drogi duchowej ka偶dego cz艂owieka 鈥 pozwalaj膮 dotrze膰 do istoty siebie i zrozumie膰 kim jeste艣 i po co przyszed艂e艣 na 艣wiat.



Co robi膰, by mie膰 refleksje?


Je艣li ca艂y czas Tw贸j umys艂 zaj臋ty jest odbieraniem bod藕c贸w zewn臋trznych, to kieruj膮 Tob膮 my艣li, kt贸re poddajesz analizie, a wtedy nie ma miejsca na refleksje. Je艣li nie odpoczywasz poprzez nic nie robienie, je艣li nie zwalniasz tempa swojego my艣lenia, to mo偶esz nie do艣wiadcza膰 refleksji. Tylko kiedy jeste艣 wyciszony masz dost臋p do swojego 鈥瀢ewn臋trznego JA鈥 i mo偶esz 鈥瀠s艂ysze膰鈥 refleksje.


Refleksj臋 mo偶na wywo艂a膰. Mo偶na zrobi膰 w swojej g艂owie przestrze艅 na to, by si臋 pojawi艂a. Sprzyjaj膮 jej cz臋stotliwo艣ci fal m贸zgowych o nazwie Alfa oraz Theta, trudno jej do艣wiadczy膰 b臋d膮c na falach Beta. Co to znaczy? Sprzyja jej cisza, odpoczynek, medytacje, odci臋cie si臋 od nadmiaru bod藕c贸w zewn臋trznych, a tak偶e intencja o ch臋ci do艣wiadczania refleksji i odr贸偶niania jej od wniosk贸w.


Refleksja jest wspania艂ym narz臋dziem do g艂臋bokiego rozwoju osobistego. Ja uczyni艂am z niej podstawowy element ka偶dego procesu mentoringowego, by pomaga膰 ludziom i ich biznesom w d艂ugofalowym rozwoju - w艂a艣nie dzi臋ki refleksji.





Comments


bottom of page